“Bệnh nấm ở mèo, một trong những căn bệnh da phổ biến nhất ở mèo trên khắp thế giới, không chỉ gây ra bất tiện cho thú cưng mà còn có thể lây lan sang con người. Trong phần này, Dr. Pet sẽ giải thích về căn bệnh này, từ nguyên nhân, triệu chứng cho đến cách điều trị và nguy cơ liên quan.

1. Bệnh nấm ở mèo: Từ định nghĩa đến nguyên nhân gây ra

Một dạng phổ biến của bệnh nấm ở mèo được gọi là Nấm đồng xu, tên gọi xuất phát từ hình dạng đặc trưng của các tổn thương trên da, lông và móng của mèo. Tuy nhiên, không phải lúc nào tổn thương cũng có hình dạng như vậy. Bệnh này, trong y học, được gọi là dermatophytosis, do các loại nấm da (dermatophytes) gây ra.

Có một số loại nấm da đặc trưng chỉ lây nhiễm cho một loài cụ thể, trong khi các loại khác có thể lây nhiễm giữa các loài động vật hoặc từ động vật sang con người. Trong thế giới loài mèo, Microsporum canis thường là nguyên nhân chính gây ra nhiễm nấm da, có khả năng lây nhiễm cho cả chó và con người. Ngoài ra, Trichophyton mentagrophytes cũng có thể gây nhiễm nấm da ở mèo và lây lan sang con người.”

2. Mèo bị nấm da nhìn như thế nào?

Mèo bị nhiễm nấm da thường không dễ phát hiện, bởi vì các tổn thương có thể rất nhẹ hoặc thậm chí không gây ra bất kỳ triệu chứng nào. Nấm đồng xu, loại nấm phổ biến này, thường ẩn chứa dưới lớp ngoài của da, trong lông và ở móng vuốt. Dấu hiệu đặc trưng nhất của nấm da ở mèo có thể là một lớp vảy “tàn thuốc lá” sâu trong lớp lông. Một số mèo có thể phát triển các vùng da dày và mịn tròn kèm theo tình trạng rụng lông. Rụng lông xảy ra khi các bào tử nấm xâm nhiễm vào sợi lông, làm cho chúng yếu và gãy rụng.

Các vị trí chính của tổn thương của bệnh nấm ở mèo thường xuất hiện trên đầu, ngực, chân trước và dọc theo lưng. Thú cưng thường không cảm thấy ngứa ngáy do nấm da. Một biến thể của bệnh này gọi là nấm móng có thể làm móng vuốt trở nên thô ráp, rỗ và cuối cùng là biến dạng. Trong trường hợp nhiễm trùng nặng, bệnh nấm ở mèo có thể lan rộng và gây ra một bệnh toàn thân, thường thấy là tình trạng rụng lông từng mảng trên cơ thể.

Một số mèo, đặc biệt là những giống mèo lông dài, có thể mang nấm mà không có bất kỳ dấu hiệu nào hoặc triệu chứng nào. Chúng được gọi là “mèo mang mầm bệnh không có triệu chứng”. Những con mèo này có thể trở thành nguồn lây nhiễm cho các động vật khác hoặc con người, đặc biệt là trong môi trường có nhiều mèo và người chủ không nhận biết được tình trạng nhiễm nấm của chúng.

3. Mèo lây nấm như thế nào?

Bệnh nấm da có khả năng lây lan dễ dàng thông qua tiếp xúc trực tiếp với nấm. Sự lây nhiễm có thể xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với động vật hoặc người bị nhiễm nấm, hoặc thông qua việc tiếp xúc với các vật phẩm bị nhiễm nấm hoặc chạm vào các bề mặt môi trường bị nhiễm.

Các bào tử nấm có thể tồn tại trên nhiều vật dụng như lược, bàn chải, bát đựng thức ăn, đồ đạc, giường, thảm, hoặc các bề mặt khác trong môi trường sống từ vài tháng đến khoảng 18 tháng.

Tuy nhiên, tiếp xúc với nấm ngoài da không phải lúc nào cũng dẫn đến nhiễm trùng. Mức độ ô nhiễm môi trường và tuổi của người hoặc động vật tiếp xúc với nấm đều là yếu tố quan trọng trong việc xác định sự phát triển của nhiễm trùng nấm ngoài da. Người trưởng thành và khỏe mạnh thường có khả năng chống lại nhiễm trùng, trừ khi có vết thương hoặc vết xước trên da. Trái lại, người già, trẻ em và những người có hệ miễn dịch yếu có nguy cơ cao hơn bị nhiễm nấm da. Tương tự, ở mèo, nếu mèo có hệ miễn dịch suy yếu, chúng sẽ dễ bị nhiễm nấm hơn so với mèo khỏe mạnh.

4. Mất bao lâu các tổn thương trên da xuất hiện từ khi bị bệnh nấm ở mèo?

Thời gian ủ bệnh từ khi tiếp xúc với nấm ngoài da đến khi phát triển các tổn thương do nấm thường từ 7 đến 14 ngày; một số trường hợp có thể mất đến 21 ngày trước khi các dấu hiệu nhiễm trùng phát triển.

5. Làm cách nào để chẩn đoán nấm đồng xu ở mèo?

Đa số các trường hợp bệnh nấm ở mèo do Microsporum canis gây ra thường phát sáng huỳnh quang màu vàng lục khi da và lông được soi dưới ánh đèn cực tím, đặc biệt là đèn Wood. Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp đều cho thấy hiện tượng này, và một số loại nấm da khác không phản ứng dưới ánh sáng cực tím. Do đó, để xác định chính xác có nhiễm nấm hay không, cần phải sử dụng các phương pháp chẩn đoán khác.

Phương pháp chính xác nhất để chẩn đoán bệnh nấm ở mèo là nuôi cấy mẫu nấm trong phòng thí nghiệm. Đối với phương pháp này, các mẫu lông và da được lấy và đưa vào môi trường nuôi cấy. Mặc dù trong một số trường hợp kết quả có thể được xác định trong vài ngày, nhưng đôi khi bào tử nấm có thể phát triển chậm và kết quả có thể mất đến bốn tuần. Vì vậy, một kết quả âm tính sau một thời gian ngắn không đảm bảo là không bị nhiễm nấm.

Một phương pháp khác với độ chính xác cao và thời gian xét nghiệm ngắn hơn là sử dụng kính hiển vi để phát hiện nấm đồng xu. Mẫu xét nghiệm sẽ được lấy và nhuộm bằng thuốc nhuộm chuyên biệt, sau đó được kiểm tra dưới kính hiển vi để phát hiện sự hiện diện của bào tử nấm.

Trước khi chẩn đoán bệnh nấm ở mèo, bác sĩ thú y thường sẽ đề xuất một số xét nghiệm bổ sung để loại trừ các nguyên nhân khác gây ra rụng lông, như kí sinh trùng trên da, dị ứng, hoặc cường giáp.

6. Làm cách nào để điều trị nấm đồng xu ở mèo?

Mặc dù bệnh nấm ở mèo là một bệnh lây lan ở nhiều loài mèo, việc điều trị mèo bị nấm luôn cần thiết để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm sang người, đặc biệt là trẻ em và các vật nuôi khác.

Cách phổ biến nhất để điều trị bệnh nấm ở mèo là sử dụng kết hợp liệu pháp tại chỗ (bôi kem, thuốc mỡ hoặc dầu gội) và liệu pháp toàn thân (dùng thuốc chống nấm bằng đường uống). Để xử lý nấm thành công, tất cả các ô nhiễm môi trường cần phải được loại bỏ.

Điều trị cục bộ cho bệnh nấm ở mèo

Đôi khi, liệu pháp tại chỗ được sử dụng đơn lẻ để điều trị mèo bị nấm đồng xu, nhưng phổ biến hơn là dùng kết hợp với thuốc uống. Có nhiều loại thuốc kem và thuốc xịt khác nhau để bôi lên các vùng da bị nấm đồng xu. Cạo lông ở những vùng nhỏ có thể là đủ nếu chỉ một hoặc hai vùng bị ảnh hưởng. Nếu có nhiều nốt nấm hoặc nếu mèo của bạn là giống mèo lông dài, bác sĩ thú y có thể khuyên bạn nên cạo tất cả lông của mèo, cùng với việc tắm cho mèo bằng dầu tắm có thuốc trị nấm ít nhất hai lần mỗi tuần. Điều cực kỳ quan trọng là chỉ sử dụng các chế phẩm đã được bác sĩ thú y cung cấp hoặc khuyến nghị cụ thể. Điều trị tại chỗ thường sẽ cần thiết trong khoảng thời gian vài tuần đến vài tháng.

Sau khi tắm hoặc điều trị cho mèo, hãy nhớ rửa tay và vệ sinh bất kỳ bề mặt nào mà mèo tiếp xúc bằng dung dịch tẩy rửa

Điều trị bệnh nấm ở mèo bằng thuốc uống

Trong phần lớn các trường hợp bệnh nấm đồng xu, để điều trị hiệu quả sẽ phải sử dụng thuốc uống chống nấm. Loại thuốc trị nấm cho mèo được sử dụng rộng rãi nhất cho mục đích này theo truyền thống là griseofulvin, mặc dù các loại thuốc mới hơn như itraconazole hoặc terbinafine (Lamasil) đang được sử dụng thường xuyên hơn và thường được ưa thích hơn vì chúng có ít tác dụng phụ hơn. Đáp ứng của từng cá thể mèo với một phương pháp điều trị khác nhau và nếu ngừng điều trị quá sớm, bệnh có thể tái phát. Thông thường điều trị kéo dài tối thiểu sáu tuần, và trong một số trường hợp, điều trị lâu hơn là cần thiết. Việc nuôi cấy nấm hoặc xét nghiệm nấm ngoài da sẽ được thực hiện định kỳ sau khi bắt đầu điều trị để xác định xem mèo của bạn có còn bị nấm hay không.

KHÔNG ngừng điều trị trừ khi bác sĩ thú y của bạn đã đưa ra khuyến cáo này. Ngừng điều trị quá sớm có thể khiến nấm tái phát.

Điều trị thường được tiếp tục cho đến khi thu được hai lần cấy nấm ngoài da âm tính liên tiếp.

Nếu có nhiều hơn một vật nuôi trong gia đình, hãy cố gắng tách những con vật bị nhiễm bệnh khỏi những con vật không bị nhiễm bệnh và chỉ điều trị những con đã bị nhiễm bệnh. Trong một số tình huống, có thể tốt hơn là điều trị cho tất cả các vật nuôi. Bác sĩ thú y của bạn sẽ tư vấn cho bạn về cách điều trị tốt nhất cho từng trường hợp của bạn.

Vệ sinh môi trường có mèo bị nấm

Các sợi lông bị nhiễm nấm có chứa nhiều bào tử nấm cực nhỏ có thể bị rụng ra môi trường. Sự lây nhiễm của các động vật khác và con người có thể xảy ra do tiếp xúc trực tiếp với mèo bị nấm hoặc do tiếp xúc với bào tử nấm trong môi trường bị ô nhiễm. Ngoài việc giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp với mèo bị nấm, điều quan trọng là phải giữ cho môi trường càng sạch càng tốt (càng ít bào tử càng tốt).

Cạo lông kết hợp với điều trị kháng nấm tại chỗ cho các vùng da bị ảnh hưởng có thể giúp giảm ô nhiễm môi trường. Điều quan trọng là phải loại bỏ lông mèo bị nấm rụng trên sàn nhà hoặc đồ đạc vì chúng có thể bị nhiễm bào tử nấm.

Cũng nên giữ mèo bị nấm ở những phòng dễ dọn dẹp trong nhà. Ô nhiễm môi trường có thể được giảm thiểu bằng cách lau sạch hoặc hút bụi ẩm kỹ lưỡng tất cả các phòng hoặc khu vực mà mèo của bạn có thể tiếp cận; điều này nên được thực hiện hàng ngày.

Bào tử nấm có thể bị tiêu diệt bằng dung dịch thuốc tẩy clo và nước bằng cách pha loãng một lít thuốc tẩy clo (500 ml) trong một gallon nước (4 lít), hoặc pha loãng tỉ lệ từ 1:10 đến 1: 100 để sử dụng

Trong các môi trường nuôi nhốt nhiều động vật như chuồng hoặc cũi, việc điều trị bệnh hắc lào có thể cực kỳ khó khăn và tốn kém, đồng thời khó ngăn chặn ô nhiễm nấm trong môi trường.

7. Bệnh nấm ở mèo kéo dài trong bao lâu?

Bệnh nấm ở mèo sẽ tồn tại lâu hơn và lây nhiễm trong một thời gian dài nếu bạn chỉ áp dụng các biện pháp tối thiểu (chỉ bôi thuốc hoặc tắm) hoặc nếu bạn không kiên trì với phương pháp điều trị được chỉ định bởi bác sĩ.

Đại đa số mèo, nếu được điều trị thích hợp, sẽ khỏi bệnh sau 1-2 tháng. Mặc dù sự xuất hiện của các tổn thương có thể không thay đổi nhiều trong khoảng 1 tuần đầu tiên điều trị, nhưng một số cải thiện sẽ thấy rõ trong vòng hai đến ba tuần sau đó. Các triệu chứng có thể tái phát nếu ngừng điều trị quá sớm hoặc không đủ tích cực (tức là chỉ sử dụng phương pháp điều trị tại chỗ) hoặc nếu vật nuôi mắc bệnh tiềm ẩn ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch. Đôi khi, mặc dù được điều trị thích hợp, nhưng tình trạng nhiễm trùng vẫn tồn tại và trong tình huống này, bác sĩ thú y của bạn có thể phải thử các loại thuốc chống nấm thay thế.

8. Bệnh nấm mèo có nguy cơ đối với con người là gì?

Bệnh nấm ở mèo có thể lây truyền khá dễ dàng sang người, đặc biệt là trẻ em, và điều quan trọng là phải thực hiện các bước thích hợp để giảm thiểu tiếp xúc với nấm trong khi mèo đang được điều trị (xem Vệ sinh môi trường ở trên). Mèo bị nấm có nhiều khả năng lây truyền và gây ra các dấu hiệu lâm sàng ở những người có hệ miễn dịch suy giảm.

Nếu bất kỳ người nào trong nhà bị tổn thương da, đặc biệt là các mảng da nhỏ dày lên và tấy đỏ với các cạnh có vảy nổi lên, cần được khám bởi bác sĩ da liễu và chăm sóc y tế. Bệnh hắc lào ở người thường đáp ứng rất tốt với điều trị. Tuy nhiên, nấm ngoài da có thể lây nhiễm đến 18 tháng trong môi trường và có thể tái nhiễm. Điều quan trọng là phải đeo găng tay, khẩu trang khi tiếp xúc với mèo bị nấm và rửa tay kỹ sau đó.